Bakgrunn og problemstilling
Etter pbl. § 21-9 fell eit byggeløyve vekk dersom tiltaket ikkje er sett i gang innan tre år, eller dersom det «innstillast» – altså står stille – i meir enn to år. Fristane kan ikkje forlengast. Konsekvensen av bortfall er at tiltakshavar må søkje på nytt, betale nytt gebyr og mistar det rettslege vernet mot nye planar eller regelendringar.
I praksis har det vore uklart kor mykje arbeid som må til for å avbryte fristen. Kommunal- og distriktsdepartementet (KDD) har tidlegare hevda at det må vere «reell framdrift med sikte på fullføring innan rimeleg tid». Dette innebar eit ekstra vilkår om total byggetid, i tillegg til det som naturleg kunne lesast ut av lova sin ordlyd.
Faktum i saka
Byggeløyvet vart gitt i 2001. I løpet av dei neste fjorten åra vart det mellom anna etablert grunnmur, støypt veggar, gjort forskalingsarbeid og utført tiltak for overvasshandtering. Arbeidet gjekk føre seg i periodar med lengre opphald imellom, men tiltakshavar hadde aldri heilt avslutta bygginga.
KDD og kommunen meinte løyvet var falt vekk fordi det ikkje hadde vore «reell framdrift» over tid, medan tiltakshavar hevda at dei utførte arbeida hadde avbrote toårsfristen kvar gong.
Høgsterett si vurdering
Høgsterett slo fast at byggeløyvet ikkje var falt vekk. Retten peika på at sjølv om arbeida var «beskjedne og moderate i forhold til tiltakets totale omfang», hadde dei likevel gitt eit reelt bidrag til framdrift og fullføring av tiltaket.
Dommen set grensa mot såkalla bagatellmessige arbeid – tiltak utan «nevneverdig betydning». Kvar grensa går, må vurderast konkret ut frå tiltaket sin art og storleik. Høgsterett understreka at legalitetsprinsippet tilseier at forvaltninga ikkje kan leggje til tolkingar som ikkje har støtte i lovteksten.
Verknaden av dommen
Dommen klargjer korleis pbl. § 21-9 skal tolkast. Terskelen for kva som er nok framdrift, er ikkje særleg høg, og sjølv mindre arbeid kan vere tilstrekkeleg dersom det faktisk medverkar til gjennomføringa av prosjektet.
For utbyggjarar og kommunar betyr dette meir føreseielege rammer for når eit byggeløyve har falt vekk – og eit klart signal om at lovteksten i § 21-9 må leggjast til grunn utan utvidande tolking.
